Αναγνώριση περιοχής
Η παρούσα μελέτη αφορά τη συγκέντρωση και παρουσίαση των αποτελεσμάτων της συγχρονικής ανάλυσης που διεξήχθη στη ζητούμενη περιοχή του Δήμου Ελευθερίου-Κορδελιού. Τόσο η έρευνα όσο και η συναγωγή ορισμένων ασφαλών συμπερασμάτων, σύμφωνα με αυτή, οδήγησαν στη αρτιότερη αναγνώριση της φυσιογνωμίας του οικισμού όπως σήμερα διαμορφώνεται.
Η πορεία και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για αυτό το σκοπό ήταν η επιτόπου έρευνα, η καταγραφή και η φωτογράφηση των δεδομένων που άπτονταν της συγχρονικής ανάλυσης. Ως υπόβαθρο για αυτά υπήρξε το τοπογραφικό σχέδιο της ευρύτερης περιοχής και αρκετές ηλεκτρονικές αεροφωτογραφίες (google earth, bing) που εστίαζαν σε σημεία που απαιτούνταν. Αξίζει να σημειωθεί ότι σημαντική σε πληροφόρηση υπήρξε η διαδικτυακή σελίδα του Δήμου καθώς και οι μαρτυρίες των κατοίκων του χωριού.
Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της συγχρονικής ανάλυσης μελετήθηκαν η γεωγραφική τοποθέτηση του οικισμού σε σχέση με ορισμένες κεντροβαρικές περιοχές, η ιεράρχηση του δικτύου μεταφορών στην περιοχή, όπως και η σύνδεσή του με τα όμορα και γειτονικά χωριά και περιοχές.
Ο σημερινός δομημένος χώρος διαχωρίστηκε από τον αδόμητο. Ερευνήθηκε η ύπαρξη δημόσιων χώρων και χώρων εστίασης ώστε να αποκτηθεί σαφέστερη εικόνα για τον πληθυσμό της περιοχής και την εξυπηρέτησή του.
Σε ότι αφορά στο κτιριακό απόθεμα της περιοχής, καταγράφηκε η ανάπτυξή του σύμφωνα με τρεις χρονικές περιόδους όπου σημειώθηκαν καίριες πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πληθυσμιακές αλλαγές με άμεσες συνέπειες στον κατασκευαστικό και μορφολογικό ρυθμό της περιοχής. Με γνώμονα αυτές τις συνθήκες μελετήθηκε και η σημερινή εικόνα που παρουσιάζει η αρχιτεκτονική του οικισμού.
Το ποσοστό και η έκταση του πρασίνου στην περιοχή ήταν ένα ακόμη θέμα προς διερεύνηση. Ακόμη, κατά πόσο αυτό έχει αξιοποιηθεί και σε ποιες μορφές διακρίνεται.
Το επόμενο βήμα ήταν η καταγραφή και η κατηγοριοποίηση των λειτουργιών που αναπτύσσονται στο δομημένο χώρο και των χρήσεων στον αντίστοιχο αδόμητο. Επιπλέον, σημειώθηκε ο αστικός εξοπλισμός της περιοχής καθώς και τα σημεία όπου εντοπίστηκε.
Τέλος, κρίθηκε απαραίτητη για την απόκτηση μιας ολιστικής εικόνας του τόπου η παρατήρηση βασικών σημείων ενδιαφέροντος και η απεικόνησή τους σε σκίτσα, η αποτύπωση ενδεικτικά κάποιων τομών κατά τόπους, καθώς και η τρισδιάστατη απεικόνιση που διευρευνά τις σχέσεις του χώρου, δομημένου και μη όπως τώρα διαμορφώνονται.
Τα προαναφερθέντα ζητούμενα παρουσιάζονται σε σχέδια, χάρτες, πίνακες και διαγράμματα για την ευκολότερη ανάγνωση και ερμηνεία τους. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και το συνοδευτικό επεξηγηματικό κείμενο κάθε πινακίδας που πρόσθετα δίνει ένα σχολιασμό της κατάστασης που παρουσιάζεται
σήμερα.
Αστικός σχεδιασμός
Η πρόταση για το σχεδιασμό της περιοχής έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός ευχάριστου αισθητικά και λειτουργικά αστικού τοπίου, που διαφέρει από τα συνηθισμένα πρότυπα της ελληνικής πόλης.
Η αρχική ιδέα περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας αλληλουχίας πράσινων-ελεύθερων χώρων που «ρέει» κατά μήκος του άξονα βορρά-νότου, ενώνοντας μεταξύ τους τα στοιχεία που διατηρούνται (περιοχή των σιλό, οδός Εμ. Παπά, ρέμα). Οι υπόλοιπες χαράξεις ακολουθούν με λιγότερη ένταση και πιο αυστηρό τρόπο καθετότητες και κλίσεις των υφιστάμενων οδών, ενισχύοντας περισσότερο τη μορφή του πράσινου άξονα.
- Ομάδες και τύποι κατοικιών
- ομάδα α'
Οι τύποι κτιρίων κατοικίας ποικίλουν από τετραώροφα μέχρι μεζονέτες. Διαφορές παρατηρούνται και στη μορφή και το μέγεθος του προκειμένου να απευθύνονται σε άτομα διαφόρων εισοδημάτων και να αποφευχθεί τυχόν οπτική μονοτονία.
1. Η μικρότερη από τις κατοικίες έχει ενταχθεί στο σύνολο χωρίς να χάσει βασικές αξίες όπως ο αερισμός και ο φωτισμός, η ποιότητα του κλειστού και του υπαίθριου χώρου, και η ύπαρξη επαρκών αποθηκευτικών χώρων.
2. Η μεσαία προς μικρή κατοικία διαθέτει άνετους και φωτεινούς χώρους διημέρευσης, ενώ η ζώνη των ιδιωτικών χώρων έχει δυνατότηα πλήρους απομόνωσης και αποτελείται από δύο υπνοδωμάτια, λουτρό και WC. Διαθέτει μεγάλο στεγασμένο εξώστη.
3. Η μεγαλύτερη από τις κατοικίες εκτείνεται σε δύο επίπεδα, ακολουθώντας την επιμήκη λογική που διέπει το σύνολο. Διαθέτει 4 υπνοδωμάτια και 2 λουτρά και απευθύνεται σε πολυμελείς οικογένειες. Ιδιαίτερο στοιχείο αποτελεί ο διπλού ύψους χώρος διημέρευσης .
4. Ο τύπος κατοικίας αυτός χαρακτηρίζεται από ευχάριστο και άνετο χώρο διημέρευσης με μεγάλα υαλοστάσια που ενοποιούν τον κλειστό με τον υπαίθριο χώρο τους θερινούς μήνες. Οι ιδιωτικοί χώροι περιλαμβάνουν τρία υπνοδωμάτια, λουτρό και WC. Παράλληλα σημασια έχει δοθεί στην δημιουργία διαφορετικών ποιοτήτων υπαίθιου χώρου, τόσο στο κεντρικό εξώστη, όσο και στον βοηθητικό
- ομάδα β'
Πρόκειται για τους τύπους κατοικιών που τοποθετούνται στα μέτωπα (πλατεία, Εμμανουήλ Παππά, ρέμα). Τα διαμερισματα των κτιρίων αυτών είναι ίδια σε μέγεθος και διάταξη, ωστόσο κάθε φορά προσαρμόζονται στις καμπύλες της χάραξης.
- ομάδα γ'
Πρόκειται για τις κατοικίες (μεζονέτες) που τοποθετούνται στα όρια των μετώπων σαν ένδειξη ότι τα μέτωπα “σβήνουν” στα άκρα. Εκτός από άνετους χώρους διαθέτει εσωτερικό αίθριο για καλύτερο φωτισμό και αερισμό. Επιπλέον, στις όψεις τοποθετούνται περσίδες οριζόντιες ή κάθετες ανάλογα με τον προσανατολισμό του κτιρίου.
Οι οδικοί άξονες που προκύπτουν, συμβάλλουν στην αποτελεσματική σύνδεση της περιοχής με την υπόλοιπη πόλη, ενώ συγχρόνως βοηθούν στον περιορισμό των οχημάτων στο εσωτερικό του οικισμού.
Επιπλέον, διαμορφώνονται πεζόδρομοι και woonerf που ενθαρρύνουν την κίνηση πεζών και τη χρήση ποδηλάτου και ελαχιστοποιούν τη χρήση της ασφάλτου.
Οι θέσεις στάθμευσης δεν εξορίζονται αποκλειστικά σε συγκεκριμένα σημεία της περιοχής, αλλά έχουν μοιραστεί σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους σε όλη την έκτασή της.
Στον πυρήνα της περιοχής χωροθετείται η πλατεία. Στα ισόγεια των μετόπων που υπάρχουν γύρω της σχηματίζονται στοές με εμπορικό χαρακτήρα. Γενικότερα, σε όλη την περιοχή ακόμη και τα ισόγεια αποκτούν κύρια χρήση (κατοικίας ή εμπορική) με ιδιωτικότητα και άνεση. Έτσι, γίνονται ελκυστικοί όλοι οι τύποι κατοικίας και ενισχύεται το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων. Από την πλατεία ξεκινά ο πεζόδρομος που συνδέει τον οικισμό με το στρατόπεδο Ζιάκα, που προβλέπεται να αποτελέσει πολυχώρο πολιτισμού.
Η περιοχή των σιλό αποτελεί βόρειο άκρο της περιοχής και μετατρέπεται σε θεματικό πάρκο. Γίνεται μία επιλεκτική αξιοποίηση των σιλό και των υπόλοιπων αποθηκευτικών χώρων με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός πολιτιστικού χώρου για φιλιξενία περιστασιακών εκθέσεων, διαλέξεων και άλλων χρήσεων. Η πρόσβαση σε αυτό το πάρκο γίνεται μέσω διαδρομών ανάμεσα στα σιλό που έχουν διατηρηθεί και που ίσως αποκτούν χρήση ανάλογα με τις περιστάσεις (π.χ. γκισέ εισιτηρίων, περίπτερο πληροφοριών).
Το δίκτυο δημόσιων χώρων πρασίνου ενισχύεται με την προσθήκη δεντροστοιχιών κατά μήκος της οδού Εμμανουήλ Παππά αλλά και του ρέματος. Επιπλέον, παρατηρείται και στο χάρτη ότι όλες οι ισόγειες κατοικίες διαθέτουν άνετο κήπο και προκήπιο εισόδου. Τέλος, έχουν προβλεφθεί ελεύθεροι χώροι προορισμένοι για αστικές καλλιέργειες σε περίπτωση που οι κάτοικοι ανγκαλιάσουν μία τέτοια προσπάθεια.
Έχει προβλεφθεί συγκέντρωση και φιλτράρισμα των ομβρίων υδάτων σε μικρή λίμνη στο νοτιοανατολικό άκρο της περιοχής επέμβασης. Το νερό της βροχής συγκεντρώνεται μέσω υπέργειων και υπόγειων καναλιών και οδηγείται εκεί. Έπειτα μέρος των υδάτων επιστρέφει για επανάχρηση (πότισμα δημόσιων χώρων πρασίνου), ενώ ένα άλλο οδηγείται στο ρέμα.
Όσον αφορά τα όρια της περιοχής μελέτης, διαπιστώνουμε εύκολα ότι πρόκειται κατά κύριο λόγο για τεχνητά όρια. Συγκεκριμένα, αναφέρουμε τις γραμμές του Ο.Σ.Ε (βορειοανατολικά), το στρατόπεδο Ζιάκα (ανατολικά) και τα γήπεδα (δυτικά).
Το ρέμα διαρρέει ολόκληρη σχεδόν τη νότια πλευρά της περιοχής
επέμβασης από Δύση προς Ανατολή.
Αποτελεί δε το μοναδικό φυσικό όριο, το οποίο σε ορισμένα σημεία
γίνεται διαπερατό.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
εμβαδό περιοχής 14,8 εκτάρια (148024 τμ)
κάλυψη ιδιωτικών χρήσεων 36974,4 τμ
εμβαδό οικοπέδων δημόσιων κτιρίων γυμνασίου - λυκείου 7250 τμ, νηπιαγωγείου 1300 τμ
εμβαδό δημόσιων χώρων πράσινο 24028,3 τμ, ελεύθεροι χώροι 59585,9 τμ,
οδικό δίκτυο 13,904 τμ, woonerf 3900 τμ
συντελεστής δόμησης 74000 τμ (50% * 148000 τμ) * 0,8 + 37000 τμ * 0,4 (25% * 148000 τμ) = 74000 τμ
επιτρεπόμενη δόμηση κατοικία 72000 τμ εμπόριο - καταστήματα 2000 τμ δημόσια κτίρια 5000 τμ
πραγματοποιούμενη δόμηση κατοικία 71154,4 τμ, εμπόριο - καταστήματα 3430 τμ, δημόσια κτίρια 4157 τμ
αριθμός κατοίκων 71154,4 τμ / 35 τμ ανά κάτοικο - 2032 κάτοικοι = 677 οικογένειες (3 αάτομα ανά οικογένεια)
πυκνότητα κατοίκων 2032 κάτοικοι / 71154,4 τμ = 285 κάτοικοι / εκτάριο
μεικτή πυκνότητα κατοίκων 2032 κάτοικοι / 148024 τμ = 137 κάτοικοι / εκτάριο
χώροι στάθμευσης ελάχιστοι 1 αυτοκίνητο ανά οικογένεια = 677 χώροι στάθμευσης
πραγματοποιούμενοι 678 χώροι στάθμευσης * (5μ * 2,5) = 8475 τμ κάλυψη
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Γενικότερα, στόχο αποτέλεσε η δημιουργία μίας ελκυστικής περιοχής για κατοικία που υιοθετεί στοιχεία βιοκληματικού σχεδιασμού.Σε αντίθεση με τα πρότυπα διαβίωσης της τυπικής ελληνικής πόλης, δημιουργούνται
άνετες κατοικίες και επαρκείς διαμορφωμένοιδημόσιοι χώροι για ένα ευχάριστο και λειτουργικό αστικό περιβάλλον.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
The proposal for the design of the site is to create an aesthetically pleasing and functional urban landscape, different from the usual standards of the Greek city. The initial idea involves creating a net of green spaces that "flow" along the north - south axis, linking together the preserved elements (area of the cylos, Em. Papas' Street, stream).
Moreover, promenades and woonerves encourage pedestrian and bicycle use and minimize the use of asphalt.
The organization of the built environment there is a linear building volumes creating the blocks, surrounded by greenery.
The square is located at the core of the region. The ground floor of the buildings surrounding the square form arcades for commercial purposes. Generally, in the whole regeneration area, ground floors host main uses (residential or commercial) providing privacy and comfort. That is how all the types of residence become attractive and enhance the feeling of security for the residents. The square is connected to the camp Ziaka, which is intended to constitute an environmental and cultural area, via a pedestrian promenade.
The area of the cylos constitutes the northern border of the area and has turned into a theme park. A selective use of cylos and other storage areas is attempted, thus creating a cultural space for occasional exhibitions, lectures and other uses.
Facades are formed in order to give a more "urban" character at the square and Emmanuel Pappas Street, which becomes a local green street,. Consecutive buildings, shaping a joint facade, are also found near the stream, next to the large pedestrian promenade that runs along. However, here the buildings are lower in height and often interrupted by smaller footpaths, creating a pleasant environment for housing and walking. The path (deck type), that follows the stream between rows of trees and lower plantings, is ideal for walking too.
The pedestrian streets, freeways and woonerves throughout the area create open spaces, changing the landscape and improving the quality of life.